Długowieczność kobiet na Sardynii od lat fascynuje naukowców, ale nowe badanie wskazuje na miejsce, które może być jeszcze bardziej niezwykłe niż słynna sardyńska Błękitna Strefa. W niewielkiej miejscowości Bolotana 70-letnie kobiety mają wyjątkowo wysokie szanse dożycia 100 lat. Według najnowszej analizy ich prawdopodobieństwo osiągnięcia setki może wynosić niemal 14 procent.
Długowieczność kobiet na Sardynii zwróciła uwagę badaczy
Sardynia od dawna kojarzona jest z niezwykłą długowiecznością.
To właśnie na tej włoskiej wyspie około 20 lat temu zidentyfikowano pierwszą na świecie tak zwaną Błękitną Strefę – obszar, na którym wyjątkowo wiele osób dożywa bardzo późnego wieku.
Teraz naukowcy zwrócili uwagę na kolejne miejsce.
Bolotana to niewielka górska miejscowość położona około 110 kilometrów na zachód od pierwotnej sardyńskiej Błękitnej Strefy.
Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Aging” sugeruje, że kobiety mieszkające właśnie tam mogą należeć do najdłużej żyjących populacji kobiet na świecie.
70-letnia kobieta może mieć przed sobą jeszcze ponad 20 lat życia
Badacze wykorzystali dane demograficzne z lat 2021–2025.
Z ich analizy wynika, że przeciętna 70-letnia kobieta mieszkająca w Bolotanie ma przed sobą około 20,85 roku życia.
Dla porównania w całej prowincji Nuoro, w której znajduje się Bolotana, wartość ta wynosiła 18,61 roku.
Na Sardynii było to średnio 18,4 roku, a w całych Włoszech około 18,06 roku.
Różnica wynosząca ponad dwa lata w tej grupie wiekowej jest na tyle wyraźna, że zwróciła uwagę badaczy zajmujących się starzeniem i długowiecznością.
Szansa dożycia 100 lat jest wyjątkowo wysoka
Jeszcze bardziej zaskakujący jest drugi wynik.
Według badania prawdopodobieństwo, że 70-letnia kobieta z Bolotany dożyje 100 lat, wynosi 13,83 procent.
To bardzo wysoka wartość w porównaniu z innymi regionami.
W prowincji Nuoro prawdopodobieństwo wynosiło 4,33 procent, na całej Sardynii 4,43 procent, a w całych Włoszech 3,54 procent.
Oznacza to, że 70-letnia mieszkanka Bolotany ma ponad trzykrotnie większą szansę na osiągnięcie setki niż przeciętna Włoszka w tym samym wieku.
Bolotana wypada niezwykle wysoko także w porównaniu międzynarodowym
Naukowcy porównali wyniki również z danymi z innych krajów.
Według autorów prawdopodobieństwo dożycia 100 lat przez 70-letnią kobietę z Bolotany jest ponad trzykrotnie wyższe niż w przypadku kobiet w Stanach Zjednoczonych.
Pod względem oczekiwanej długości życia po 70. roku życia i szans osiągnięcia wieku 100 lat mieszkanki Bolotany znalazły się w światowej czołówce.
Według badaczy lepszy wynik osiąga jedynie Hongkong.
Epidemiolog S. Jay Olshansky z University of Illinois w Chicago stwierdził, że populacja kobiet z Bolotany może być najdłużej żyjącą populacją kobiet na świecie albo przynajmniej jedną z absolutnie najlepszych.
Mężczyźni też żyją długo, ale różnica jest mniejsza
Ciekawie wygląda również sytuacja mężczyzn.
70-letni mężczyzna z Bolotany ma średnio przed sobą około 16,02 roku życia.
To nieco więcej niż średnia dla całych Włoch, wynosząca około 15,48 roku.
Jeszcze wyraźniej wygląda szansa dożycia 100 lat.
W Bolotanie 70-letni mężczyzna ma około 4,92 procent szans na osiągnięcie setki.
Dla całych Włoch wartość ta wynosi zaledwie 1,41 procent.
Także w przypadku mężczyzn jest więc widoczna wyraźna przewaga, choć nie tak spektakularna jak u kobiet.
Mała populacja utrudnia interpretację wyników
Bolotana jest bardzo małą społecznością.
W okresie objętym analizą mieszkało tam około 2266 osób.
To oznacza, że nawet niewielka zmiana liczby osób dożywających bardzo późnego wieku może mocno wpłynąć na statystyki.
Badacze dokładnie pokazali ten problem.
Kiedy przeanalizowano dane z lat 2015–2019, szacowane prawdopodobieństwo dożycia 100 lat przez kobiety wyniosło zaledwie 1,46 procent.
To ogromna różnica w porównaniu z 13,83 procent w latach 2021–2025.
Oczekiwana długość życia kobiet po 70. roku życia pozostała jednak wysoka i wynosiła wtedy około 18,3 roku, nadal powyżej średniej krajowej.
Długowieczność kobiet na Sardynii nie jest więc jeszcze rozwiązaną zagadką
Tak duże wahania pokazują, że wyniki należy interpretować ostrożnie.
Małe populacje są statystycznie podatne na przypadkowe zmiany.
Kilka dodatkowych osób, które dożyją bardzo późnego wieku, może wyraźnie zmienić całe wyliczenie.
Z drugiej strony Bolotana ma cechę niezwykle cenną dla naukowców: wyjątkowo dobrze udokumentowaną historię swoich mieszkańców.
Wiek stulatków można potwierdzić bardzo dokładnie
Jednym z największych problemów w badaniach nad długowiecznością jest weryfikacja wieku osób, które dożyły 100 lat lub więcej.
W Bolotanie sytuacja wygląda wyjątkowo dobrze.
Zachowały się tam stare księgi miejskie i chrzcielne sięgające wielu pokoleń wstecz.
Dzięki nim badacze mogli niezależnie sprawdzać daty narodzin i śmierci mieszkańców.
Olshansky podkreśla, że wiek osób, które przekroczyły 100 lat, można było potwierdzić bez większych wątpliwości.
To zwiększa wiarygodność samych danych demograficznych, nawet jeśli mała liczba mieszkańców nadal komplikuje analizę statystyczną.
Co sprawia, że kobiety z Bolotany żyją tak długo?
Na to pytanie nowe badanie nie daje odpowiedzi.
Autorzy analizowali przede wszystkim dane demograficzne.
Nie badali szczegółowo diety, genów, aktywności fizycznej czy relacji społecznych każdego mieszkańca.
Wskazują jednak kilka możliwych kierunków.
Znaczenie mogą mieć czynniki genetyczne, sposób odżywiania, codzienny ruch, wsparcie rodziny, silne więzi społeczne, niewielka mobilność mieszkańców oraz dostęp do opieki zdrowotnej.
Dalsze badania mają pomóc ustalić, które z tych elementów są naprawdę najważniejsze.
Życie na wzgórzach może mieć znaczenie
Sama geografia Bolotany jest ciekawa.
Miejscowość leży na stromym, pagórkowatym terenie.
Według badaczy mieszkańcy często przemieszczają się pieszo zamiast samochodem.
Może to oznaczać regularną, umiarkowaną aktywność fizyczną wbudowaną w codzienne życie.
Nie chodzi więc o formalne treningi, lecz o ruch wykonywany naturalnie przy załatwianiu zwykłych spraw.
Lokalna żywność i codzienne nawyki też trafiają pod lupę
Kolejnym potencjalnym czynnikiem jest sposób odżywiania.
W Bolotanie duża część żywności jest uprawiana lokalnie.
Nie oznacza to jeszcze automatycznie, że właśnie dieta odpowiada za niezwykłą długość życia, ale jest to jeden z elementów, który naukowcy chcą zbadać dokładniej.
Podobnie jest z codzienną aktywnością.
Jeśli mieszkańcy regularnie chodzą po stromym terenie, może to wpływać na ich kondycję przez dziesięciolecia.
Najważniejsze pytanie brzmi jednak, czy którykolwiek z tych czynników samodzielnie ma duże znaczenie, czy raczej działa cały zestaw nawyków i warunków życia.
Silne relacje społeczne mogą być równie ważne
Olshansky zwraca uwagę na jeszcze jedną charakterystyczną cechę miejscowości.
Bolotana jest bardzo zżytą społecznością.
Mieszkańcy znają się, pomagają sobie nawzajem i rzadziej doświadczają izolacji społecznej.
To właśnie spójność społeczna i wsparcie rodziny są wymieniane przez badaczy jako jedne z możliwych elementów sprzyjających długowieczności.
Na tym etapie nie wiadomo jednak, jak duży jest ich rzeczywisty wpływ.
Czy Bolotana stanie się nową Błękitną Strefą?
Autorzy badania proponują, aby traktować miejscowość jako kandydata do miana Błękitnej Strefy Długowieczności.
Nie oznacza to jednak, że status ten został już ostatecznie potwierdzony.
Bolotana zwróciła uwagę naukowców, ponieważ liczba stulatków oraz wyniki dotyczące przeżycia są niezwykle wysokie.
Kolejnym krokiem ma być dokładniejsze zbadanie codziennego życia mieszkańców.
Badacze chcą ustalić, co dokładnie odróżnia ich od innych społeczności.
Długowieczność kobiet na Sardynii może skrywać ważną lekcję
Najciekawsze w historii Bolotany nie jest samo pytanie, ilu mieszkańców dożywa setki.
Znacznie ważniejsze jest to, dlaczego tak się dzieje.
Jeśli naukowcom uda się wskazać konkretne, możliwe do zastosowania czynniki, wiedza zdobyta w niewielkiej sardyńskiej wiosce może mieć znaczenie daleko poza Włochami.
Na razie jednak potrzebna jest ostrożność.
Wyniki dotyczą niewielkiej populacji i mocno zmieniają się w zależności od analizowanego okresu.
Jednocześnie niezwykle dokładne historyczne zapisy i wyjątkowo wysoka długość życia sprawiają, że Bolotana jest jednym z najbardziej interesujących miejsc do dalszych badań nad starzeniem.
Być może sekret długiego życia nie kryje się w jednym cudownym produkcie ani jednym genie.
Może chodzić o coś znacznie mniej spektakularnego: codzienny ruch, lokalne jedzenie, bliskie relacje i styl życia powtarzany przez dziesięciolecia.
Na odpowiedź trzeba jeszcze poczekać.
Wyniki badań opublikowano w publikacji Frontiers in Aging .