Brazzeina zamiast cukru brzmi jak pomysł z laboratorium, ale nowe badanie pokazuje, że może mieć praktyczne zastosowanie. W eksperymencie z udziałem 101 dorosłych osób lody słodzone brazzeiną wywoływały około dwukrotnie mniejszy wzrost poziomu glukozy we krwi niż tradycyjne lody z cukrem. Naukowcy podkreślają jednak, że to dopiero pierwszy krok i nie wiadomo jeszcze, jakie byłyby skutki długotrwałego stosowania takiego zamiennika.
Brazzeina zamiast cukru – czym właściwie jest?
Brazzeina to niezwykle słodkie białko, które pierwotnie występuje w owocach roślin pochodzących z Afryki Zachodniej.
Obecnie można ją wytwarzać między innymi z wykorzystaniem genetycznie zmodyfikowanych grzybów.
Najbardziej niezwykła jest jednak jej intensywność słodkiego smaku.
W przeliczeniu na masę brazzeina może być nawet około 2000 razy słodsza od zwykłego cukru.
Oznacza to, że do uzyskania podobnego poziomu słodyczy potrzebna jest znacznie mniejsza ilość substancji.
To właśnie ta cecha sprawia, że naukowcy interesują się nią jako potencjalnym zamiennikiem sacharozy.
Badanie objęło 101 dorosłych
Nowe badanie przeprowadzili naukowcy z Federalnego Centrum Badań Żywienia, Biotechnologii i Bezpieczeństwa Żywności w Rosji.
W eksperymencie uczestniczyło 101 dorosłych osób, u których rozpoznano stłuszczeniową chorobę wątroby związaną z zaburzeniami metabolizmu, czyli MASLD.
To schorzenie często współwystępuje z otyłością oraz cukrzycą typu 2.
Badanie miało charakter randomizowany, kontrolowany, podwójnie ślepy i krzyżowy.
Każdy uczestnik testował wszystkie przygotowane warianty produktu, ale w różne dni.
Naukowcy wybrali lody
Do eksperymentu wykorzystano prosty i bardzo popularny produkt: lody waniliowe.
Każdy uczestnik otrzymywał standardową porcję wynoszącą 100 gramów.
Podczas trzech oddzielnych dni badanych podawano trzy wersje deseru.
Pierwsza zawierała zwykły cukier.
Druga była słodzona brazzeiną.
Trzecia zawierała brazzeinę oraz inulinę, czyli rodzaj błonnika pokarmowego.
Naukowcy następnie obserwowali zmiany poziomu glukozy we krwi po spożyciu deseru.
Skok cukru we krwi był około dwa razy mniejszy
Wyniki wykazały wyraźną różnicę.
Po zjedzeniu lodów bez sacharozy, słodzonych brazzeiną, wzrost poziomu glukozy we krwi był znacznie mniejszy niż po zwykłych lodach.
Podobny efekt pojawił się w przypadku wersji zawierającej brazzeinę i inulinę.
W obu wariantach bez tradycyjnego cukru skoki glukozy były około o połowę mniejsze.
To najważniejszy wynik całego eksperymentu.
Największa różnica dotyczyła osób z cukrzycą typu 2
Redukcja poposiłkowego wzrostu glukozy była widoczna u wszystkich uczestników.
Najbardziej wyraźny efekt obserwowano jednak u osób, które oprócz MASLD miały również cukrzycę typu 2.
U osób bez cukrzycy różnica także pozostawała znacząca.
Podczas eksperymentu nie odnotowano poważnych działań niepożądanych.
To sprawia, że naukowcy widzą sens w dalszym badaniu produktów słodzonych brazzeiną jako potencjalnej alternatywy dla produktów zawierających sacharozę.
Nie można całego efektu przypisać brazzeinie
Tutaj pojawia się ważne zastrzeżenie.
Lody bez cukru nie różniły się od wersji tradycyjnej wyłącznie zastosowanym środkiem słodzącym.
Aby przygotować deser o odpowiedniej strukturze i konsystencji, trzeba było zmienić również inne składniki receptury.
Z tego powodu naukowcy nie mogą stwierdzić, że to sama brazzeina odpowiada za całą obserwowaną różnicę w poziomie glukozy.
Możliwe, że znaczenie miała kombinacja składników.
Dlaczego zastąpienie cukru w lodach jest trudne?
Cukier w żywności nie służy wyłącznie do nadawania słodkiego smaku.
W lodach wpływa także na objętość, lepkość, konsystencję i inne właściwości fizyczne produktu.
Dlatego zwykłe usunięcie cukru i zastąpienie go bardzo słodkim związkiem nie wystarcza.
Brazzeina jest tak intensywna, że potrzebna jest jej bardzo mała ilość.
Trzeba więc dodać inne składniki, które uzupełnią brakującą objętość i pomogą zachować strukturę deseru.
Nowe badanie pokazuje, że jest to możliwe.
Brazzeina jest wyjątkowo odporna
Jedną z największych zalet brazzeiny jest jej trwałość.
Białko może wytrzymywać temperatury dochodzące do około 80°C.
Jest również stabilne w szerokim zakresie kwasowości.
Dzięki temu potencjalnie mogłoby być wykorzystywane w wielu różnych produktach spożywczych, a nie tylko w zimnych deserach.
To ważne z punktu widzenia przemysłu spożywczego, ponieważ środek słodzący musi przetrwać proces produkcji i przechowywania produktu.
Brazzeina zamiast cukru może mieć znaczenie przy MASLD
Autorzy badania zwracają szczególną uwagę na osoby z metaboliczną stłuszczeniową chorobą wątroby.
MASLD często występuje wraz z zaburzeniami gospodarki glukozowej, otyłością i cukrzycą typu 2.
Produkty powodujące mniejsze skoki poziomu glukozy mogłyby potencjalnie być przydatne dla takich pacjentów.
Naukowcy wyraźnie zaznaczają jednak, że nowe wyniki nie wystarczają do formułowania długoterminowych zaleceń.
Badanie oceniało przede wszystkim krótkotrwałą reakcję po spożyciu jednego deseru.
Nie wiadomo, co stanie się po miesiącach lub latach
To największa niewiadoma.
Eksperyment nie pokazuje, czy regularne spożywanie żywności słodzonej brazzeiną prowadzi do poprawy zdrowia metabolicznego w perspektywie wielu miesięcy lub lat.
Nie wiadomo, czy wpłynęłoby to na:
masę ciała,
stan wątroby,
kontrolę cukrzycy,
ciśnienie tętnicze,
mikrobiom jelitowy,
ani zachowania żywieniowe.
Autorzy podkreślają, że potrzebne są znacznie dłuższe badania.
Badani reprezentowali wąską grupę
Kolejnym ograniczeniem jest dobór uczestników.
Wszyscy mieli rozpoznaną MASLD, a duża część zmagała się również z otyłością.
Nie można więc automatycznie zakładać, że identyczny efekt pojawi się u zdrowych, szczupłych osób albo w innych grupach wiekowych.
Do tego poziom glukozy po posiłku zależy od wielu czynników.
Znaczenie może mieć skład całego posiłku, sposób jedzenia, pora dnia czy indywidualny metabolizm.
Nowe wyniki wymagają więc potwierdzenia w bardziej zróżnicowanych populacjach.
Dlaczego naukowcy szukają zamienników cukru?
Cukier pozostaje głęboko zakorzeniony w codziennej diecie.
Znajduje się w deserach, napojach, słodyczach i wielu przetworzonych produktach.
Jednocześnie radykalne ograniczanie wszystkich słodkich produktów jest dla wielu osób trudne do utrzymania przez długi czas.
Autorzy badania zwracają uwagę, że całkowite wyeliminowanie popularnych deserów może prowadzić do słabego przestrzegania zaleceń dietetycznych.
Zamiast usuwać słodki smak, można więc próbować zmieniać sposób jego uzyskiwania.
Czy brazzeina może być lepsza od sztucznych słodzików?
Nowe badanie nie daje podstaw do bezpośredniego porównania brazzeiny ze wszystkimi obecnie stosowanymi słodzikami.
Pokazuje jednak, że białko może być interesującą alternatywą dla sacharozy.
Brazzeina różni się od wielu popularnych substancji słodzących tym, że jest białkiem.
Organizm może ją rozkładać i przetwarzać podobnie jak inne białka obecne w żywności.
To nie oznacza jednak automatycznie, że jest lepsza lub zdrowsza w każdych warunkach.
Do takich wniosków potrzebne są bezpośrednie i długoterminowe porównania.
Wcześniej obiecujące wyniki uzyskano u myszy
Nowe rezultaty wpisują się w wcześniejsze badania prowadzone na zwierzętach.
Eksperymenty na myszach sugerowały, że brazzeina może pozwalać zachować słodki smak przy ograniczeniu niektórych niekorzystnych efektów związanych ze spożyciem cukru.
Badanie na ludziach jest więc kolejnym krokiem.
Wciąż jednak pozostaje daleko do stwierdzenia, że brazzeina jest gotowym rozwiązaniem problemu nadmiernego spożywania cukru.
Potrzebne są eksperymenty z codzienną żywnością
Autorzy chcieliby zobaczyć kolejne badania, w których brazzeina zastępuje cukier w większej liczbie popularnych produktów.
Dopiero wtedy będzie można ocenić, jak organizm reaguje na taki sposób odżywiania w normalnym życiu.
Szczególnie ważne byłoby sprawdzenie, czy mniejsze skoki glukozy po pojedynczych posiłkach rzeczywiście przekładają się na długotrwałe korzyści.
Badania powinny również uwzględnić wpływ na wątrobę, mikrobiom oraz zachowania żywieniowe.
Brazzeina zamiast cukru wygląda obiecująco, ale to dopiero początek
Nowe wyniki są interesujące przede wszystkim dlatego, że pokazują realny produkt spożywczy, a nie laboratoryjny roztwór.
Uczestnicy jedli normalną porcję lodów.
Po wersji bez sacharozy wzrost glukozy był około dwukrotnie mniejszy niż po deserze słodzonym tradycyjnym cukrem.
Jednocześnie nie zaobserwowano poważnych skutków ubocznych.
To dobry punkt wyjścia do dalszych badań.
Nie wiemy jednak jeszcze, czy brazzeina zamiast cukru poprawia zdrowie w długim okresie ani czy podobne wyniki pojawią się w innych grupach ludzi.
Na razie można powiedzieć jedno: białko nawet 2000 razy słodsze od cukru przestało być tylko ciekawostką biologiczną. Coraz wyraźniej staje się kandydatem do roli składnika prawdziwej żywności.
Badania opublikowano w czasopiśmie Clinical Nutrition ESPEN .