Większa liczba kroków dziennie wiązała się z lepszymi wynikami testów uwagi i kontroli rozpraszających bodźców — wynika z analizy danych 3093 dorosłych Amerykanów. Różnice były niewielkie, ale widoczne w kilku zadaniach. Badanie nie ustaliło jednak, ile trzeba chodzić, aby poprawić koncentrację, ani czy to właśnie ruch odpowiadał za lepsze wyniki.
Licznik kroków pokazuje przede wszystkim, jak dużo poruszamy się w ciągu dnia. Naukowcy z Baylor College of Medicine sprawdzili, czy zapisy takiej aktywności mają również związek ze sprawnością poznawczą. Uwzględnili przy tym ciśnienie krwi, szukając możliwych powiązań między ruchem, zdrowiem układu krążenia i funkcjonowaniem umysłu.
Wyniki opublikowane w „Scientific Reports” wskazują, że bardziej aktywni uczestnicy lepiej radzili sobie z częścią zadań. Zależność nie obejmowała jednak wszystkich badanych zdolności.
Dane obejmowały 14 lat, ale uwagę oceniono tylko raz
Zespół wykorzystał informacje z programu All of Us, prowadzonego przez amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia. Analiza objęła 3093 osoby w wieku od 18 do 93 lat. Średnia wieku wynosiła około 58 lat.
Aktywność rejestrowały urządzenia Fitbit. Dzięki temu naukowcy korzystali z pomiarów ruchu, zamiast polegać wyłącznie na deklaracjach uczestników dotyczących tego, ile chodzą.
Dokumentacja obejmowała lata 2009–2023, czyli 14-letni przedział. Nie oznacza to jednak, że każda osoba miała kompletny zapis aktywności z całego tego okresu. Wzorce ruchu szacowano na podstawie dostępnych danych.
Od września 2023 roku uczestnicy przechodzili jedną rundę testów poznawczych. Badacze porównali więc historię aktywności z późniejszym wynikiem pomiaru, ale nie śledzili zmian koncentracji każdej osoby przez 14 lat.
Liczba kroków podzieliła uczestników na trzy grupy
Na podstawie zapisów ruchu wyodrębniono trzy grupy. Ich średnia aktywność wynosiła odpowiednio 5108, 8875 i 14 161 kroków dziennie.
Osoby z dwóch bardziej aktywnych grup osiągały lepsze wyniki w trzech rodzajach zadań: utrzymywaniu uwagi, ignorowaniu rozpraszających informacji oraz wyborze między nagrodą dostępną od razu a nagrodą odroczoną.
W teście długotrwałej uwagi oszacowana różnica względem najmniej aktywnej grupy wynosiła 1,76 punktu dla grupy pośredniej oraz 2,17 punktu dla najbardziej aktywnych. Analiza uwzględniała wiek, wykształcenie, dochody, stan cywilny i miejsce urodzenia.
Były to niewielkie różnice. Nie oznaczają one, że osoby wykonujące więcej kroków miały radykalnie większą zdolność skupienia ani że podobna zmiana nastąpi u każdego, kto zacznie więcej chodzić.
Nie wszystkie zdolności poznawcze wiązały się z ruchem
Czwarty test dotyczył rozpoznawania emocji na twarzach. W tym zadaniu nie stwierdzono istotnych różnic między grupami aktywności.
Nie wykazano również istotnego związku między zmianami poziomu ruchu w czasie a wynikami poznawczymi. To ważne uzupełnienie głównego rezultatu: porównanie osób o różnej aktywności nie jest tym samym co wykazanie poprawy po zwiększeniu liczby kroków.
Zdaniem psychiatry Olaoluwy Okusagi badane umiejętności mogą mieć znaczenie dla codziennego funkcjonowania. Utrzymywanie uwagi pomaga skupiać się na pracy, a wybór odroczonej nagrody może odnosić się do realizowania długoterminowych celów.
Takich zachowań nie oceniano jednak bezpośrednio. Naukowcy nie sprawdzali, czy bardziej aktywni uczestnicy lepiej pracowali, podejmowali trafniejsze decyzje finansowe lub skuteczniej oszczędzali.
Ciśnienie skurczowe miało węższy związek z wynikami
Wyższe ciśnienie skurczowe, czyli górna wartość pomiaru, wiązało się z nieco gorszym wynikiem w zadaniu dotyczącym wyboru nagrody.
Dla ciśnienia rozkurczowego, przedstawianego jako dolna wartość, po uwzględnieniu innych czynników nie stwierdzono istotnego związku z żadnym z czterech testów.
W analizie uzupełniającej oszacowano, że niższe ciśnienie skurczowe mogło statystycznie wyjaśniać około 5% zależności między liczbą kroków a wynikami zadania z nagrodami.
Jest to wynik modelu statystycznego. Nie dowodzi, że obniżenie ciśnienia poprawia tę zdolność, ani nie wyjaśnia pozostałej części związku między aktywnością i wynikami testów.
Jak ruch mógłby wiązać się z koncentracją?
Autorzy wskazują kilka możliwych mechanizmów. Wśród nich znajdują się sprawniejszy metabolizm glukozy, mniejszy stan zapalny oraz zdolność mózgu do adaptacji.
W tym badaniu nie sprawdzano jednak bezpośrednio żadnego z tych wyjaśnień. Pozostają one hipotezami pomagającymi zaplanować kolejne analizy.
Możliwa jest również odwrotna zależność: sprawność poznawcza może wpływać na to, jak aktywnie ktoś żyje. Osobom lepiej organizującym codzienne obowiązki i realizującym plany może być łatwiej utrzymywać regularny poziom ruchu.
Czy 8875 lub 14 161 kroków to cel dla lepszej uwagi?
Podane wartości są średnimi opisującymi grupy uczestników. Nie stanowią ustalonych progów, po których przekroczeniu koncentracja zaczyna się poprawiać.
Okusaga podkreśla, że badanie miało charakter obserwacyjny i nie zostało zaprojektowane do wyznaczenia optymalnej liczby kroków dla zdrowia poznawczego.
Jednorazowy pomiar zdolności umysłowych nie pozwala też stwierdzić, czy uczestnicy poprawiali swoje wyniki, utrzymywali je na podobnym poziomie czy doświadczali pogorszenia. Do odpowiedzi na to pytanie potrzebne byłyby powtarzane testy.
Kogo dotyczą wyniki i co pozostaje do sprawdzenia?
W badanej próbie przeważały osoby białe, około dwóch trzecich stanowiły kobiety, a niemal wszyscy mieli przynajmniej pewien etap edukacji na poziomie wyższym. Taki skład grupy ogranicza możliwość odnoszenia wyników do całej populacji.
Analiza nie uwzględniała również palenia tytoniu ani otyłości. Te pominięte czynniki mogą mieć znaczenie przy interpretowaniu zaobserwowanych zależności.
Badanie dostarcza zatem kolejnego argumentu za związkiem codziennego ruchu ze sprawnością poznawczą, ale nie rozstrzyga jego przyczyny. Przyszłe, powtarzane oceny w programie All of Us mogą pokazać, czy utrzymywanie większej aktywności wiąże się także ze zmianami uwagi u tych samych osób.
Badania opublikowano w czasopiśmie Scientific Reports .