Idealna ilość kawy na stres to pytanie, które wraca regularnie, bo kawa dla jednych działa jak ratunek, a dla innych jak paliwo do jeszcze większego napięcia. Nowe duże badanie pokazuje jednak, że umiarkowane picie kawy może wiązać się z niższym ryzykiem zaburzeń nastroju i zaburzeń związanych ze stresem. Najlepiej wypadły osoby pijące 2–3 filiżanki dziennie.
Naukowcy z Uniwersytetu Fudan przeanalizowali dane 461 586 osób, które na początku obserwacji nie miały rozpoznanych problemów psychicznych. Badacze śledzili uczestników przez medianę 13,4 roku i porównali deklarowane spożycie kawy z późniejszymi diagnozami dotyczącymi zdrowia psychicznego.
Idealna ilość kawy na stres według badania
Wynik nie był liniowy. Badacze opisali zależność w kształcie litery J. Oznacza to, że umiarkowane picie kawy wiązało się z najniższym ryzykiem problemów psychicznych, ale przy wyższym spożyciu ten korzystny efekt słabł. Najniższe ryzyko odnotowano właśnie przy 2–3 filiżankach dziennie.
To ważne, bo wiele osób zakłada, że jeśli trochę pomaga, to więcej pomoże jeszcze bardziej. Tutaj tak to nie działa. Przy pięciu lub więcej filiżankach dziennie ryzyko zaburzeń nastroju rosło, więc da się z kawą zwyczajnie przesadzić.
Co dokładnie zauważyli naukowcy?
Badacze sprawdzili różne rodzaje kawy i zauważyli, że ten wzorzec pojawiał się przy kawie mielonej, rozpuszczalnej, a nawet bezkofeinowej. To sugeruje, że znaczenie może mieć nie tylko sama kofeina, ale także inne związki bioaktywne obecne w kawie.
Zespół uwzględnił też wiele innych czynników, które mogły zaburzać wynik, między innymi wiek, poziom aktywności fizycznej, wykształcenie i stan zdrowia. Dzięki temu analiza jest mocniejsza, choć nadal nie daje stuprocentowej odpowiedzi na pytanie o przyczynę i skutek.
Kawa a stres, lęk i nastrój
To badanie nie pokazuje, że kawa leczy stres, depresję albo lęk. Pokazuje coś innego: że umiarkowane picie kawy może wiązać się z niższym ryzykiem takich zaburzeń w przyszłości. To duża różnica, ale i tak warto ją zauważyć.
Naukowcy sugerują, że część związków zawartych w kawie może działać przeciwzapalnie i wpływać na obwody mózgowe związane z nastrojem oraz reakcją na stres. Na tym etapie to nadal hipoteza, ale brzmi sensownie i pasuje do wcześniejszych badań nad kawą i zdrowiem mózgu.
Nie każdy zyskuje tak samo
Badanie pokazało też ciekawą różnicę między płciami. Związek między kawą a niższym ryzykiem zaburzeń psychicznych był wyraźniejszy u mężczyzn niż u kobiet. Z kolei geny związane z metabolizmem kofeiny nie zmieniały wyraźnie wyniku, więc organizm szybciej lub wolniej rozkładający kofeinę nie tłumaczy całego efektu.
Co z tego wynika w praktyce?
Najuczciwszy wniosek wygląda tak: jeśli dobrze tolerujesz kawę, to 2–3 filiżanki dziennie wyglądają w tym badaniu najlepiej. To nie jest magiczny lek na stres i nie zastąpi snu, ruchu ani leczenia, jeśli ktoś naprawdę zmaga się z problemami psychicznymi. Ale może być elementem codziennego stylu życia, który nie szkodzi, a być może nawet trochę pomaga.
Z drugiej strony, jeśli pijesz bardzo dużo kawy i liczysz, że to poprawi nastrój, to badanie daje raczej chłodny sygnał ostrzegawczy. Przy wysokim spożyciu korzyści znikają, a ryzyko problemów z nastrojem może rosnąć.
O czym trzeba pamiętać?
To nadal badanie obserwacyjne. Uczestnicy podawali informacje o swoim piciu kawy tylko raz, na początku badania, a naukowcy nie śledzili potem dokładnie zmian tych nawyków przez kolejne lata. Dlatego nie da się dziś uczciwie powiedzieć: pij dokładnie tyle, a stres spadnie. Można jednak powiedzieć coś bardziej rozsądnego: umiarkowane picie kawy wygląda w danych najlepiej.
Podsumowanie
Jeśli ktoś pyta, jaka jest idealna ilość kawy na stres, to obecnie najlepsza odpowiedź brzmi: prawdopodobnie 2–3 filiżanki dziennie. Właśnie taki poziom wiązał się w dużym badaniu z najniższym ryzykiem zaburzeń nastroju i zaburzeń związanych ze stresem. To nie cudowna recepta, ale też nie zła wiadomość dla tych, którzy zaczynają dzień od kawy i kończą na drugiej albo trzeciej.
Badania opublikowano w czasopiśmie Journal of Affective Disorders .
Hara hachi bu – prosty japoński zwyczaj jedzenia, który może wspierać dłuższe życie