Wielu z nas zna to uczucie. Poranny spacer, wspinaczka po schodach albo zwykłe wstanie z krzesła – i nagle pojawia się dźwięk przypominający chrupnięcie żwiru dochodzący z kolana. Dla jednych to ciekawostka, dla innych powód do niepokoju. Czy takie „klikanie” w kolanach to sygnał choroby, czy zwykła cecha ludzkiego organizmu?
Trzeszczenie w kolanie – co to właściwie jest?
Trzeszczenie w kolanie (medycznie: krepitacja stawowa) to słyszalne trzaski, skrzypienie lub zgrzytanie pojawiające się przy zginaniu albo prostowaniu nogi. Może towarzyszyć codziennym czynnościom, takim jak chodzenie, siadanie czy wchodzenie po schodach.
Przyczyny tego zjawiska nie są jednoznacznie ustalone. Najczęściej mówi się o trzech możliwościach:
- drobne uszkodzenia chrząstki stawowej,
- przesuwanie się ścięgien i więzadeł nad kośćmi,
- pękanie pęcherzyków gazu w płynie stawowym.
Jak często występują trzaski w kolanach?
Badania pokazują, że problem jest powszechny. W analizie obejmującej ponad 36 tysięcy osób aż 41% badanych zgłaszało głośne kolana. Co ważne, aż 36% z nich nigdy nie miało urazów ani bólu kolan. Oznacza to, że trzeszczenie nie zawsze jest objawem choroby.
Jednak u osób starszych i pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów takie dźwięki pojawiają się częściej – nawet u 81% chorych. Warto więc zwracać uwagę na to, czy oprócz dźwięków pojawia się ból, sztywność albo obrzęk.
Czy „klikanie” w kolanach to zapowiedź artretyzmu?
To jedno z najczęstszych pytań pacjentów. Odpowiedź brzmi: nie zawsze. W badaniach nad osobami starszymi aż dwie trzecie z tych, które doświadczały regularnych trzasków w kolanie, nie rozwinęło objawowej choroby zwyrodnieniowej stawów w ciągu czterech lat obserwacji.
U młodych osób po urazach kolan dźwięki również są częste. Choć mogą świadczyć o uszkodzeniu chrząstki, nie muszą oznaczać gorszych rokowań w przyszłości.
Czy trzeba coś robić z głośnymi kolanami?
Jeśli nie odczuwasz bólu, nie miałeś urazu i nie występują inne objawy zapalenia stawów, zwykle nie ma powodu do paniki. Skrzypiące kolana mogą być co najwyżej krępujące w ciszy, ale nie są same w sobie niebezpieczne.
Nie istnieje skuteczna metoda leczenia samego trzeszczenia. Najlepszą profilaktyką pozostają:
- regularne ćwiczenia aerobowe i wzmacniające,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
- dbanie o ogólną kondycję mięśni i stawów.
Kiedy udać się do lekarza?
Wizyta u specjalisty jest wskazana, jeśli trzeszczeniu w kolanach towarzyszą dodatkowe objawy, takie jak:
- ból i obrzęk,
- uczucie niestabilności lub blokowania stawu,
- sztywność, zaczerwienienie czy ograniczona ruchomość.
Lekarz może wtedy zlecić badania obrazowe, skierować na fizjoterapię, zalecić ćwiczenia wzmacniające albo wdrożyć leczenie przeciwzapalne.
Podsumowanie
Trzaski w kolanach są zjawiskiem częstym i zazwyczaj niegroźnym. Mogą towarzyszyć zarówno osobom młodym, jak i starszym, i nie zawsze oznaczają początek choroby zwyrodnieniowej. Kluczem jest obserwacja – jeśli oprócz dźwięków nie ma bólu ani innych objawów, zwykle wystarczy dbać o kondycję i aktywność fizyczną. A jeśli pojawią się dodatkowe dolegliwości, warto skonsultować się z lekarzem.