Czy mózg można trenować jak mięśnie? Zespół neurologów z Uniwersytetu McGill twierdzi, że tak – przynajmniej w jednym, bardzo ważnym systemie mózgu. W randomizowanym, podwójnie ślepym badaniu kontrolowanym seniorzy korzystający z aplikacji BrainHQ przez 10 tygodni wykazali wzrost aktywności układu cholinergicznego w obrębie przedniego zakrętu obręczy (ACC). Skala efektu odpowiada temu, jak bardzo ten obszar zwykle „kurczy się” w ciągu… dekady starzenia. Brzmi odważnie? Sprawdźmy szczegóły – bez marketingowego makijażu.
Co dokładnie zrobiono?
- Uczestnicy: 82 zdrowe osoby po 65. roku życia.
- Projekt: randomizacja do dwóch grup; 30 minut dziennie przez 10 tygodni.
- Interwencja:
- Grupa 1 – trening w aplikacji BrainHQ (zadania „na szybkość” przetwarzania, m.in. Double Decision).
- Grupa 2 – rekreacyjna gra komputerowa (aktywna kontrola).
- Pomiar: zaawansowane obrazowanie aktywności cholinergicznej w ACC z użyciem rzadkiego znacznika – technologia dostępna zaledwie w kilku ośrodkach na świecie.
Wynik: w grupie BrainHQ zanotowano mierzalny wzrost sygnalizacji cholinergicznej, porównywalny z „cofnięciem” średniej dekady naturalnego spadku w ACC. To pierwszy raz, gdy interwencja niefarmakologiczna pokazała taką zmianę na poziomie systemowym u ludzi.
Dlaczego akurat układ cholinergiczny?
Acetylocholina to neuroprzekaźnik kluczowy dla uwagi, hamowania reakcji i pamięci roboczej. Sieć cholinergiczna spina wiele struktur mózgu – w tym hipokamp, który odpowiada za uczenie się i konsolidację wspomnień. Wraz z wiekiem sprawność tego układu spada, a my odbieramy to jako „rozsypującą się koncentrację” czy coraz częstsze „mam to na końcu języka”. Jeśli więc coś poprawia tonus cholinergiczny, to jest to obiecujący trop w kierunku wolniejszego starzenia się poznawczego.
BrainHQ: nauka czy marketing?
Aplikację BrainHQ można subskrybować miesięcznie lub rocznie. Firma Posit Science powołuje się na setki publikacji recenzowanych, które mają wspierać jej podejście do treningu szybkości przetwarzania i uwagi. Najnowsze badanie McGill wzmacnia wiarygodność mechanizmu (pokazuje zmianę biologiczną w mózgu), ale – mówmy jak jest – to wciąż wstępny dowód:
- Mała próba (82 osoby) i krótki czas interwencji (10 tygodni).
- Brak twardych dowodów transferu: nie wiemy jeszcze, czy skanowe „odmłodzenie” ACC przekłada się na trwałą poprawę pamięci, koncentracji i uczenia w codzienności.
- Potencjalny konflikt interesów: aplikacja jest produktem komercyjnym, więc wyniki muszą być niezależnie replikowane na większych, zróżnicowanych populacjach.
Innymi słowy: w mózgu „coś ważnego drgnęło”, ale zanim ogłosimy zwycięstwo nad biologią, trzeba powtórzeń i dłuższej obserwacji.
Co z tego wynika dla Ciebie?
- Tak, mózg reaguje na trening – szczególnie na zadania wymagające szybkiej identyfikacji bodźców i podzielnej uwagi.
- Krótko, ale często: 30 minut dziennie przez 10 tygodni to ambitny, ale realny protokół, który przyniósł mierzalne zmiany.
- Higiena poznawcza dalej obowiązuje: sen, ruch, dieta śródziemnomorska, kontakty społeczne i nauka nowych umiejętności działają synergicznie z treningiem cyfrowym.
- Mierz efekty praktycznie: poza aplikacją testuj „życiowe KPI” – np. szybciej zapamiętujesz listy, lepiej skupiasz się przy czytaniu, rzadziej gubisz wątek rozmowy. Jeśli tak – to jest Twój realny „transfer”.
Co jeszcze trzeba zbadać?
- Trwałość efektu: czy wzmocnienie cholinergiczne utrzymuje się po 3–6–12 miesiącach?
- Dawka i personalizacja: czy wszystkim służy ten sam zestaw zadań, czy lepiej dobierać trening pod profil poznawczy?
- Skalowanie na populację: badania na większych, bardziej zróżnicowanych grupach (różne wykształcenie, status zdrowotny, różne kraje).
- Wpływ na ryzyko zaburzeń poznawczych: długie kohorty z oceną konwersji do łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI) i demencji.
Podsumowanie: ostrożny optymizm zamiast cudów z reklamy
Badanie McGill to solidny krok naprzód: po raz pierwszy pokazano, że cyfrowy trening poznawczy może biologicznie „odmłodzić” ważny system sterujący uwagą i kontrolą wykonawczą. To nie jest równoznaczne z cofnięciem wieku mózgu o 10 lat w każdej funkcji, ale jest mocnym sygnałem, że ukierunkowane ćwiczenia szybkości przetwarzania mogą wspierać starzejący się mózg na poziomie mechanizmu. Teraz czas na większe, niezależne badania – i rozsądne korzystanie z narzędzi, które obiecują mniej, a dowożą więcej.
Badanie opublikowano w czasopiśmie JMIR Serious Games .